Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında “şikayete bağlı suçlar”, mağdurun şikayeti olmadan soruşturulması ve kovuşturulması mümkün olmayan suçlardır. Bu suçlar, TCK’nın çeşitli maddelerinde yer almakta ve hangi suçların şikayete bağlı olduğu genellikle ilgili madde içinde belirtilmektedir. Bu sebeple ilgili suçun kanun maddesine bakılması güncel kanun değişiklikleri açısından da önem arz etmektedir. Ayrıca TCK’nın 73. maddesi de genel olarak şikayete bağlı suçlarla ilgili usulü düzenler.
TCK Madde 73 – Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar
(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlarda, şikâyet, kanuni süresi içinde yapılmadıkça, dava açılamaz.
(2) Şikâyet, suçun ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
(3) Şikâyetten vazgeçme hâlinde, dava düşer.
(4) Mağdur, suçun işlenmesine rıza göstermişse, artık şikâyet hakkı yoktur.
(5) Tüzel kişilerin temsilcileri de şikâyet hakkını kullanabilir.
TCK’da Şikâyete Bağlı Olan Başlıca Suçlar
Aşağıda bazı önemli şikâyete bağlı suçları ve ilgili maddelerini görebilirsiniz. Yukarıda da bahsedildiği üzere hangi suçun şikayete bağlı olup olmadığının en sağlıklı yolu kanun maddesine bakmaktadır. Ancak başlıca şikayete bağlı ya da karıştırılan suçlar:
| Suç | TCK Maddesi | Açıklama |
|---|---|---|
| Hakaret | TCK 125/4 | Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmemişse, şikâyete bağlıdır. |
| Tehdit (basit) | TCK 106/1-1. cümle | Basit tehdit şikâyete bağlıdır. |
| Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma | TCK 123 | Şikâyete bağlıdır. |
| Haberleşmenin gizliliğini ihlâl | TCK 132/4 | Şikâyete bağlıdır. |
| Özel hayatın gizliliğini ihlâl | TCK 134/4 | Şikâyete bağlıdır. |
| Hırsızlık (bazı halleri) | TCK 142/2-f | Aile içinde işlenmişse şikâyete bağlıdır. |
| Güveni kötüye kullanma | TCK 155/2 | Malın teslimi hukuki ilişkiye dayanıyorsa şikâyete bağlıdır. |
| Mala zarar verme (basit hâl) | TCK 151/2 | Basit şekli şikâyete bağlıdır. |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | TCK 116/4 | Şikâyete bağlıdır. |
| Eşe karşı işlenen basit yaralama | TCK 86/2 | Şikâyete bağlı değildir. |
| Kasten yaralama (basit tıbbi müdahale ile giderilebilen) | TCK 86/1 | Şikâyete bağlıdır. |
Bu suçların şikâyete bağlı olduğu, ya açıkça madde içinde belirtilmiştir. Şikayete bağlı suçlarda dosyanın ne şekilde ilerleyeceğine ilişkin olarak usuli düzenleme Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 73. madde hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir.
Söz konusu suçlar dışında TCK madde 86’da olduğu gibi bazı durumlarda suçun şikayete tabii olmaması konusun da düzenlenebilmektedir.
TCK 86/3
(3) Kasten yaralama suçunun;
a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,
b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
e) Silahla,
f) (Ek:14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle,
İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.
Ceza hukukuna ilişkin diğer yazılarımızı okumak için buraya tıklayabilirsiniz.
İlgili bir yazı olan “Kasten Yaralama Suçu Nedir?” yazısını buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.
Avukat Onur AKÇINAR – Kırklareli
Telefon: 0543 392 10 59
Bir yanıt yazın