Kira sözleşmesi kurulurken kiraya verene ödenen depozito (güvence bedeli), kira ilişkisi sona erip taşınmaz sorunsuz teslim edildiğinde kiracıya iade edilmesi gereken bir tutardır. Ancak uygulamada bu iade süreci -özellikle taşınmazın el değiştirmesi hâllerinde- kiracılar için beklenenden karmaşık hâle gelebilmektedir.
Depozitonun Hukuki Niteliği
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde düzenlenen güvence bedeli (depozito), kiracının kiralanana verebileceği zararlara ve ödenmeyen kira/yan giderlere karşı kiraya verene bir teminat sağlar. Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, kural olarak 3 aylık kira bedelini aşamaz.
Ev Satılırsa Depozitoyu Kimden İsteyeceğim?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kiralanan taşınmazın kira süresi içinde satılması ve yeni malikin depozitoyu kendisine devredilmediğini ileri sürerek iadeyi reddetmesidir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 21.11.2013 tarihli, 2013/5292 Esas ve 2013/15760 Karar sayılı kararı, bu konuda kiracıyı koruyan net bir ilke ortaya koymuştur: “Kiralayan malikin kiralananı satması hâlinde kira ilişkisi kurulurken kiracıdan almış olduğu güvence parasını iade borcu doğar. Davalı eski malik, kira sözleşmesi kurulurken davacı kiracıdan aldığı güvence parasını yeni malike teslim ettiğini kanıtlamadığı sürece, güvence parasının halen eski malik davalıda bulunduğunun kabulü gerekir.” (Yargıtay 6. HD., E. 2013/5292, K. 2013/15760, T. 21.11.2013)
Bu içtihadın pratik sonucu şudur: taşınmazı satan eski malik, depozitoyu yeni malike devrettiğini kendisi ispatlamak zorundadır; bu ispat sağlanamazsa kiracı, depozitoyu güvenle eski malikten talep edebilir. Kiracının, kimin depozitoyu elinde tuttuğunu araştırma yükü yoktur.
İade İçin Aranan Şart: Taşınmazın Borçsuz ve Hasarsız Teslimi
Depozitonun iadesi, kiracının kiralananı olağan kullanımdan kaynaklanan normal eskime dışında bir hasar bırakmadan ve varsa elektrik/su/doğalgaz/aidat gibi borçlarını ödeyerek tahliye etmiş olmasına bağlıdır. Kiraya veren, kiracıya ait kanıtlanabilir bir zarar veya ödenmemiş borç varsa, bu tutarı depozitodan mahsup edebilir; ancak mahsup edilecek tutarın gerçek ve belgelendirilebilir bir zarara dayanması gerekir, keyfi kesinti yapılamaz.
Depozito İadesi Alınamazsa İzlenecek Yol
Kiraya veren depozitoyu haksız olarak iade etmezse, kiracı öncelikle yazılı olarak (ihtarname ile) talepte bulunmalı, sonuç alınamazsa dava şartı arabuluculuğa başvurarak, ardından gerekirse alacak davası veya doğrudan icra takibi (itirazın iptali davası ile desteklenmek üzere) yoluna gidebilir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 342.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2013/5292, K. 2013/15760, T. 21.11.2013 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Depozitoya faiz işler mi?
Depozito bir güvence bedeli olduğundan, kiraya verenin bu tutarı değerlendirme (örneğin faiz getiren bir hesapta tutma) yükümlülüğü sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça bulunmaz; ancak iade gecikirse gecikme tarihinden itibaren yasal faiz talep edilebilir.
Kiraya veren depozitoyu haksız yere kesip vermezse ne yapmalıyım?
Öncelikle yazılı talepte bulunulmalı, ardından dava şartı arabuluculuk süreci işletilerek gerekirse alacak davası açılmalıdır.
Depozito olarak döviz (USD/EUR) alınmışsa iade hangi kurdan yapılır?
Taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça, güvence bedeli hangi para biriminde alındıysa o para biriminde veya iade tarihindeki karşılığı üzerinden iade edilir; bu konuda sözleşme hükümleri öncelikle dikkate alınır.
Yeni ev sahibi ‘depozitoyu ben almadım’ derse ne olur?
Yargıtay içtihadına göre bu savunma tek başına kiracıyı bağlamaz; eski malik, depozitoyu yeni malike devrettiğini ispatlayamadığı sürece iade sorumluluğu eski malikte devam eder.
İlgili Yazılar
- Kira Bedelini Ödemeyen Kiracının Temerrüt Nedeniyle Tahliyesi
- Kira Tespit Davası Nedir? Nasıl Açılır?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın