Veraset ilamı, uygulamada “mirasçılık belgesi” olarak da bilinen ve bir kişinin mirasçılık sıfatını gösteren belgedir; sulh mahkemesinden veya noterlikten alınır. Ne var ki bu belge, kesin hüküm niteliğinde değildir. Eksik araştırma, atlanan bir mirasçı ya da yanlış paylaştırma yüzünden hatalı düzenlenen veraset ilamları, sonradan açılacak bir dava ile her zaman iptal edilebilir. Bu özelliği, veraset ilamını diğer mahkeme kararlarından ayıran en önemli noktadır.
Yasal Dayanak: TMK m. 598
TMK m. 598’in üçüncü fıkrası açıkça “mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir” hükmünü içerir. Bu düzenleme, veraset ilamının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini, yeni bir delil veya bilginin ortaya çıkması hâlinde her zaman yeniden değerlendirilebileceğini gösterir. Aynı maddenin son fıkrasında, ölüme bağlı bir tasarrufun (vasiyetname gibi) iptaline ilişkin dava hakkının da saklı tutulduğu belirtilir.
İptal Davası Hangi Hâllerde Açılır?
- Gerçek bir mirasçının veraset ilamına dahil edilmemesi (örneğin evlilik dışı soybağı sonradan tespit edilen bir çocuğun mirasçılıktan haberdar olmaması),
- Mirasçı olmayan birinin yanlışlıkla mirasçı gösterilmesi,
- Payların hatalı hesaplanması,
- Sonradan ortaya çıkan geçerli bir vasiyetname veya miras sözleşmesinin, ilamın dayandığı yasal mirasçılık düzenini değiştirmesi.
Davayı Kimler, Nerede Açabilir?
İptal davası, veraset ilamının hatalı düzenlendiğini iddia eden gerçek mirasçı veya menfaati etkilenen ilgililer tarafından açılabilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinin iptali talebiyle sınırlı açılan bir davada mahkemenin bu talebe hasren karar vermesi gerektiğini, talep aşılarak yeni bir belge düzenlenmesine hükmedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, E. 2011/5536, K. 2011/7218, T. 24.11.2011). Bir başka kararda ise mahkeme, hatalı veraset ilamının iptaline karar vererek mirasbırakanın gerçek hisse oranlarına göre yeni bir mirasçılık belgesi düzenlenmesini uygun bulmuştur (Yargıtay 14. HD, E. 2015/10346, K. 2016/2395, T. 29.02.2016). Dava, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır.
İptal Davasının Sonucu Ne Olur?
Mahkeme davayı haklı bulursa, önceki veraset ilamının iptaline karar verir. Talep edilmişse aynı kararla veya ayrı bir işlemle, gerçek mirasçılık durumunu yansıtan yeni bir belge düzenlenir. İptal kararı, o tarihe kadar önceki (hatalı) belgeye güvenerek iyiniyetle işlem yapmış üçüncü kişilerin kazanımlarını her zaman geçersiz kılmaz; bu noktada TMK’nın iyiniyetin korunmasına ilişkin genel hükümleri devreye girer.
Süre Sınırı Var mı?
Veraset ilamının geçersizliğinin her zaman ileri sürülebilmesi, davanın belirli bir hak düşürücü süreye tabi olmadığı anlamına gelir. Bununla birlikte, belgeye dayanılarak yapılan tapu devri gibi işlemler söz konusuysa, bu işlemlerin iptali için ayrıca açılacak davalarda (örneğin tapu iptal ve tescil davasında) genel zamanaşımı ve iyiniyet kuralları ayrıca değerlendirilir.
Mirasçılık Belgesi İçin Nereye Başvurulur?
TMK m. 598 uyarınca mirasçılık belgesi hem sulh mahkemesinden hem de noterlikten talep edilebilir. Ancak bu iki yol arasında önemli bir fark vardır: noterlik, yalnızca nüfus kayıtlarından açıkça anlaşılan, ihtilafsız bir mirasçılık durumunda belge düzenleyebilir; yabancı unsurlu, evlatlık ilişkisi bulunan veya mirasçılar arasında ihtilaf olan dosyalarda talep sulh hukuk mahkemesine yönlendirilir. Bu nedenle noterlikçe düzenlenmiş bir mirasçılık belgesinin de sonradan hatalı çıkması ve iptal davasına konu olması mümkündür; iptal davası bakımından belgeyi düzenleyen makamın noter veya mahkeme olması sonucu değiştirmez.
Kırklareli’de Veraset İlamı ve Miras Uyuşmazlıkları
Akçınar Hukuk Bürosu bünyesinde Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar (Sicil No: 564), hatalı düzenlenen veraset ilamlarının iptali ve mirasçılık belgesinin yeniden düzenlenmesi süreçlerinde Kırklareli ve çevresindeki müvekkillere hukuki destek sunmaktadır. Sorularınız için iletişim sayfamıza ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Veraset ilamı kesinleşmiş bir mahkeme kararı mıdır?
Hayır. TMK m. 598 uyarınca mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebileceğinden, maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez.
Yeni bir mirasçı ortaya çıkarsa ne yapılmalıdır?
Bu kişi veya diğer ilgili mirasçılar, mevcut veraset ilamının iptali ve gerçek duruma uygun yeni bir belge düzenlenmesi için dava açabilir.
İptal davası hangi mahkemede görülür?
Dava, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Veraset ilamı olmadan tapuda miras intikali yapılabilir mi?
Hayır. Mirasçıların taşınmaz üzerindeki paylarını tapuya tescil ettirebilmesi için önce sulh mahkemesinden veya noterlikten alınmış bir veraset ilamına ihtiyaç vardır; ilamın iptali hâlinde buna dayanılarak yapılan intikal işlemleri de yeniden değerlendirmeye tabi tutulur.
Miras hukukuna ilişkin diğer yazılarımızı okumak için buraya tıklayınız.
Avukat Onur AKÇINAR – Kırklareli | Tel: 0543 392 10 59
Avukat İrem KURBAN AKÇINAR – Kırklareli | Tel: 0552 359 39 77
Bir yanıt yazın