Zorunlu askerlik hizmetinde geçen süreler, çalışma hayatının dışında kalan, ancak emeklilik hesabına dâhil edilebilecek özel bir dönemdir. Bu döneme ait sürelerin “borçlanılması” yoluyla emeklilik hem erken hem de daha yüksek bir aylıkla mümkün olabilir; ancak bu hakkın doğru kullanılması için borçlanmanın hukuki niteliğinin iyi anlaşılması gerekir.
Askerlik Borçlanması Nedir? Yasal Dayanak
506 sayılı (mülga) Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 60. maddesinin F fıkrası (günümüzde 5510 sayılı Kanun’un ilgili hükümleriyle birlikte uygulanır), sigortalıların er veya erbaş olarak silâh altında geçirdikleri süreleri, sonradan bir bedel ödeyerek borçlanabilmelerine imkân tanır. Borçlanma, sigortalının kendisi hayattayken kendisi, vefat etmişse hak sahipleri tarafından da talep edilebilir.
Borçlanmanın En Kritik Etkisi: Sigortalılık Başlangıcını Geriye Götürmesi
Askerlik borçlanmasının çoğu zaman gözden kaçan ama son derece değerli bir sonucu vardır: borçlanılan süre, yalnızca prim gün sayısını artırmakla kalmaz, aynı zamanda -sigortalının askerlik sonrasında ilk kez sigortalı olması hâlinde- sigortalılık başlangıç tarihini borçlanılan sürenin başına geriye çeker. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 24.12.2013 tarihli, 2012/23598 Esas ve 2013/24124 Karar sayılı kararında bu ilke açıkça vurgulanmıştır: 506 sayılı Kanun’un 60/F maddesi uyarınca borçlanılan sürelerin sigortalılığın başlangıcından önceki bir döneme ait olması hâlinde, bu sürenin sigortalılık başlangıcının tespitinde de dikkate alınacağı, borçlanmanın yalnızca prim ödeme gün sayısını değil sigortalılık süresinin başlangıcını da etkileyeceği kabul edilmiştir. (Yargıtay 21. HD., E. 2012/23598, K. 2013/24124, T. 24.12.2013)
Bu, özellikle askerliğini ilk işe girişinden önce yapan kişiler için büyük önem taşır: sigortalılık başlangıcı geriye çekildiğinde, emeklilik için aranan hem sigortalılık süresi (yılı) hem de -tabi olunan kanuna göre- yaş şartı daha erken karşılanabilir hâle gelebilir.
Borçlanma Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Borçlanma bedeli, borçlanılacak her bir gün için, başvuru tarihindeki prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında sigortalı tarafından beyan edilecek günlük kazancın %32’si üzerinden hesaplanır (%20’si malullük-yaşlılık-ölüm sigortası primi, %12’si genel sağlık sigortası primi). Sigortalı, bu aralıkta beyan edeceği tutarı kendisi seçebilir; beyan edilen tutar ne kadar yüksekse borçlanma bedeli de o kadar yüksek olur, ancak bu durum ileride bağlanacak aylığı da olumlu etkileyebilir.
Kimler Askerlik Borçlanması Yapabilir?
Er ve erbaş olarak silâh altında bulunanlar ile yedek subay okulunda geçen süreler borçlanmaya konu olabilir. Borçlanma talebi, SGK’ya yazılı başvuru ile yapılır; tebliğ edilen borç tutarının tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre içinde ödenmesi gerekir, aksi hâlde talep geçersiz sayılabilir.
Kaynakça
- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, m. 60/F.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 41.
- Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2012/23598, K. 2013/24124, T. 24.12.2013 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Askerlik borçlanmasını her zaman yapabilir miyim?
Evet, borçlanma için özel bir süre sınırı yoktur; ancak emekliliğe yaklaşan sigortalıların, borçlanmanın emeklilik hesabına etkisini önceden bir hesaplamayla görmesi faydalı olur.
Borçlanma bedelini ödeyemezsem ne olur?
Tebliğ edilen süre içinde ödeme yapılmazsa borçlanma talebi geçersiz sayılır ve süreler hizmetten sayılmaz; ancak sigortalı daha sonra yeniden başvuruda bulunabilir.
Kısmi ödeme yapabilir miyim?
Sigortalı, tebliğ edilen borçlanma tutarının bir kısmını ödeyerek, ödediği tutara karşılık gelen kısmi süreyi borçlanmış sayılabilir.
Yurt dışında yapılan askerlik hizmeti de borçlanılabilir mi?
Türk vatandaşlarının yurt dışında geçirdiği bazı süreler ayrı bir mevzuat (yurt dışı borçlanması) kapsamında değerlendirilir; bu, askerlik borçlanmasından farklı bir müessesedir.
İlgili Yazılar
- Maden, Tünel ve Ağır İşlerde Çalışanlar İçin Fiili Hizmet Süresi Zammı ve Erken Emeklilik Şartları
- Yurtdışı Borçlanması Hesaplama
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın