Trafik kazaları yalnızca maddi zarara değil, mağdurun ve yakınlarının yaşadığı acı, elem ve psikolojik yıkıma da yol açar. Türk Borçlar Kanunu, bu manevi zararın kısmen giderilmesi amacıyla manevi tazminat talep etme hakkı tanır; ancak bu tazminatın miktarı kanunda sabit bir rakamla değil, hâkimin takdir yetkisiyle belirlenir.
Manevi Tazminat Talep Edebilecek Kişiler
Kazada bizzat yaralanan kişi kendi adına manevi tazminat talep edebilir. Ölümlü kazalarda ise TBK m. 56 uyarınca, ölenin yakınlarına (eş, çocuk, ana-baba, kardeş gibi) da, duydukları elem ve acı nedeniyle ayrı ayrı manevi tazminat talep etme hakkı tanınmıştır; bu hak her bir yakın için bağımsızdır.
Manevi Tazminatın Amacı ve Niteliği
Manevi tazminat bir ceza değildir ve malvarlığına ilişkin zararın karşılanmasını amaçlamaz; amacı, zarar görende kısmi bir manevi huzur duygusu yaratmaktır. Bu nedenle hem zarar görenin zenginleşmemesi hem de sorumlu tarafın fakirleşmemesi gözetilerek, hakkaniyete uygun bir miktar belirlenir.
Yargıtay’ın Manevi Tazminat Takdir Kriterleri
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 07.10.2013 tarihli, 2013/10158 Esas ve 2013/13509 Karar sayılı kararında, manevi tazminat takdirinde gözetilmesi gereken ölçütler şöyle özetlenmiştir: “Tarafların sosyal ve ekonomik durumları, olayın meydana geliş şekli, davalıların sorumluluğunun niteliği, kusur oranları da gözönünde tutularak, olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutara hükmedilmesi gerekir.” Karar, somut olayda ilk derece mahkemesinin taktir ettiği manevi tazminat miktarının olayla bağdaşmayacak kadar düşük kaldığı gerekçesiyle kararı bozmuştur. (Yargıtay 17. HD., E. 2013/10158, K. 2013/13509, T. 07.10.2013)
Bu ilkeler ışığında mahkemeler; mağdurun yaşı, yaralanmanın/ölümün ağırlığı, kusur dağılımı, tarafların sosyal-ekonomik durumu ve kaza tarihindeki paranın alım gücü gibi unsurları birlikte değerlendirerek somut bir miktara hükmeder. Bu nedenle iki farklı olayda talep edilen/hükmedilen manevi tazminat miktarları büyük farklılıklar gösterebilir; standart, önceden belirlenmiş bir tarife yoktur.
Manevi Tazminat Zorunlu Trafik Sigortasından (ZMSS) Talep Edilebilir mi?
Zorunlu trafik sigortası (ZMSS) genel şartları kapsamında manevi tazminat, kural olarak teminat dışında tutulmaktadır; bu nedenle manevi tazminat talebi genellikle doğrudan kusurlu sürücü ve araç işletenine yöneltilir. Bazı ihtiyari mali sorumluluk sigortası (kasko üstü/ferdi kaza gibi) poliçelerinde ise ayrıca manevi tazminat teminatı bulunup bulunmadığına bakılması gerekir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 56.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/10158, K. 2013/13509, T. 07.10.2013 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Manevi tazminat miktarı önceden hesaplanabilir mi?
Hayır; manevi tazminat, hesaplama araçlarıyla matematiksel olarak belirlenemez, hâkimin somut olayın özelliklerine göre kullandığı takdir yetkisine bağlıdır.
Kazada kısmen kusurlu olan kişi de manevi tazminat alabilir mi?
Evet; kısmi kusur, manevi tazminat talebini tamamen ortadan kaldırmaz, ancak hâkim tarafından miktarın takdirinde dikkate alınan bir unsurdur.
Manevi tazminat davası kime karşı açılır?
Kural olarak kazaya sebep olan sürücü ve araç işletenine karşı açılır; zorunlu trafik sigortası genel şartlarında manevi tazminat teminat dışı tutulduğundan sigorta şirketi bu kalemden ayrıca sorumlu tutulmaz.
Manevi tazminat talebinde de zamanaşımı süresi işler mi?
Evet; maddi tazminatla aynı zamanaşımı kurallarına (2918 sayılı KTK m. 109) tabidir.
İlgili Yazılar
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Trafik kazası tazminatı ile ilgili sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın