Trafik kazası sonucu yaralanan bir kişide kalıcı bir sakatlık (maluliyet) meydana gelirse, bu durum kişinin çalışma gücünde ve gelecekteki kazanç kapasitesinde kalıcı bir azalmaya yol açar. Bu zarar, “sürekli iş göremezlik tazminatı” (maluliyet tazminatı) adı altında ayrı bir tazminat kalemi olarak talep edilir.
Maluliyet Oranı Nasıl ve Kim Tarafından Belirlenir?
Maluliyet oranı, tıbbi bir konu olduğundan mahkemece resen belirlenmez; Adli Tıp Kurumu (ATK) ilgili ihtisas dairesi veya konusunda yetkilendirilmiş bir sağlık kurulu tarafından, “Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği” hükümlerine göre düzenlenen bir raporla tespit edilir. Rapor, kişinin mesleğine göre farklı gruplar (Grup 1, 2 vb.) esas alınarak hazırlanan cetvellere göre yüzdesel bir maluliyet oranı belirler.
Hesaplamada Aktif-Pasif Dönem Ayrımı Yine Uygulanır
Sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplanmasında da, destekten yoksun kalma tazminatındakine benzer bir aktüeryal yöntem izlenir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 15.10.2019 tarihli, 2016/19537 Esas ve 2019/9438 Karar sayılı kararında bu ilke şöyle vurgulanmıştır: “Çalışma hayatının aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması ve pasif devrede zararın asgari geçim indirimsiz asgari ücret düzeyinde bir zarar olacağının kabulünün gerektiği Dairemizin yerleşmiş içtihatlarındandır… Bilirkişi raporunda, gelirleri yönünden aktif dönem ve pasif dönem olarak ayrım yapılmaksızın bakiye yaşam süreleri de belirlenmeden hesaplama yapılması hâlinde rapor denetime elverişli değildir.” (Yargıtay 17. HD., E. 2016/19537, K. 2019/9438, T. 15.10.2019)
Bu ilkeye göre; kişinin aktif çalışma yaşı boyunca elde edeceği varsayılan gelir üzerinden maluliyet oranına denk gelen kazanç kaybı, emeklilik sonrası dönem için ise asgari ücret düzeyinden hesaplanan kayıp, ayrı ayrı hesaplanarak toplanır.
Geçici İş Göremezlik ile Karıştırılmamalıdır
Sürekli iş göremezlik (kalıcı maluliyet), tedavi sürecinin ardından da devam eden kalıcı bir kayıptır. Buna karşılık, kaza sonrası iyileşene kadar geçen sürede çalışamama nedeniyle oluşan kayıp “geçici iş göremezlik” olarak ayrı bir kalemdir; ATK raporunda hem maluliyet oranı hem de iyileşme (iş göremezlik) süresi ayrı ayrı belirtilir.
Sigortadan Talep ve Poliçe Limiti
Sürekli iş göremezlik tazminatı da öncelikle kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından (ZMSS), poliçe limitleri ve kusur oranı dahilinde talep edilir; limiti aşan kısım için sürücü ve işletenden talepte bulunulabilir. Sigortalı aracın işleteni, kendi sigortasından (üçüncü kişi sıfatıyla) tazminat talep edemez; bu talep hakkı yalnızca gerçek üçüncü kişilere (yolcu, yaya, karşı araçtaki kişiler gibi) aittir.
Kaynakça
- 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Resmî Gazete, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/19537, K. 2019/9438, T. 15.10.2019 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Maluliyet oranı %1 gibi düşük çıkarsa yine de tazminat alınabilir mi?
Evet; maluliyet oranı ne kadar düşük olursa olsun, oranla doğru orantılı bir sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanır; ayrıca bu düşük oran manevi tazminat talebi bakımından da bir unsur olarak değerlendirilir.
ATK raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet; taraflar, raporun eksik veya hatalı olduğunu düşünüyorsa itiraz edebilir ve mahkeme gerekirse yeniden inceleme veya ek rapor talep edebilir.
Sürekli iş göremezlik tazminatı SGK’dan alınan malullük aylığından düşülür mü?
TBK m. 55 uyarınca, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri tazminat hesabında gözetilmez ve tazminattan mahsup edilmez.
Emekli bir kişi de sürekli iş göremezlik tazminatı alabilir mi?
Evet; emekli olması, kişinin ev işleri veya diğer yaşamsal faaliyetlerdeki kayıplarının tazmin edilmesine engel değildir; bu durumda hesaplama doğrudan pasif dönem esasına göre yapılır.
İlgili Yazılar
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Trafik kazası tazminatı ile ilgili sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın