Anonim şirket genel kurulunda azınlıkta kalan pay sahiplerinin en önemli hukuki silahı, kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı olarak alınan kararlara karşı açabilecekleri iptal davasıdır. Ancak bu davayı açabilmek, yalnızca toplantıda karşı oy kullanmış olmaya değil, kanunun aradığı belirli bir usul şartına da bağlıdır; bu şart eksikse dava esastan incelenmeden reddedilir.
Yasal Dayanak: TTK m. 445 ve m. 446
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi uyarınca, kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararlarına karşı iptal davası açılabilir. Aynı Kanun’un 446. maddesi ise, bu davayı açabilecek kişileri ve koşulları düzenler.
En Kritik Şart: Muhalefet Şerhinin Zamanlaması
TTK m. 446 uyarınca, toplantıda hazır bulunup alınan karara muhalif kalan ve bu durumu toplantı tutanağına geçirten pay sahibi, iptal davası açabilir. Ancak uygulamada sıkça yapılan bir hata, muhalefetin zamanlamasıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 16.01.2020 tarihli, 2018/3433 Esas ve 2020/468 Karar sayılı kararında bu konu şöyle açıklığa kavuşturulmuştur: “Kararların iptalini düzenleyen anılan madde hükmüne göre toplantıda hazır bulunup da alınan karara muhalif kalan ve bu durumu toplantı tutanağına geçiren ortağın söz konusu kararlara karşı iptal davası açma hakkının olduğu belirtilmiştir… vekilin iptali istenen maddeye yönelik olarak daha karar alınmadan önce karşı çıktığı, bu şekilde muhalefet durumunun öneriye karşı olup, kararın alınmasından sonra yapılmış bir karşı çıkmanın (muhalefet) bulunmadığı… anlaşıldığından, dava konusu genel kurul kararı bakımından yapılan iptal isteminin dava koşulu yerine getirilmediğinden reddine karar verilmesi gerekir.” (Yargıtay 11. HD., E. 2018/3433, K. 2020/468, T. 16.01.2020)
Bu içtihattan çıkan kritik ders şudur: pay sahibinin (veya vekilinin) itirazını, oylama yapılmadan önce (öneriye karşı “peşin muhalefet” şeklinde) değil, karar alındıktan sonra açıkça beyan etmesi ve bunu tutanağa geçirtmesi gerekir. Yalnızca önceden itiraz edip kararın oylanmasından sonra ayrıca muhalefet şerhi koydurmayan pay sahibi, iptal davası açma hakkını kaybedebilir.
Muhalefet Şerhinin Aranmadığı İstisnai Hâl: Mutlak Butlan
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, iptali istenen karar mutlak butlanla sakatsa (örneğin esas sözleşme değişikliği için kanunda öngörülen karar nisabına hiç uyulmamışsa), muhalefet şerhi şartı aranmaz; bu hâllerde her ilgili, süreye bağlı olmaksızın kararın butlanının tespitini isteyebilir. Bu ayrım, iptal davası (süreli, muhalefet şerhi gerektiren) ile butlanın tespiti davası (süresiz, şerh gerektirmeyen) arasındaki temel farkı oluşturur.
Dava Açma Süresi
TTK m. 445 uyarınca iptal davası, kararın alındığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren 3 ay içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir.
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 445, 446.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2018/3433, K. 2020/468, T. 16.01.2020 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Genel kurula hiç katılmadıysam iptal davası açabilir miyim?
Kural olarak toplantıya katılıp muhalefet şerhi koydurma şartı arandığından, mazeretsiz katılmayan pay sahibinin iptal davası açma hakkı sınırlıdır; ancak çağrının usulsüz yapılması gibi durumlarda ayrı değerlendirme yapılabilir.
Vekille temsil edilirsem muhalefeti kim beyan etmelidir?
Toplantıda pay sahibini temsil eden vekil, muhalefeti kararın alınmasından sonra açıkça beyan edip tutanağa geçirtmelidir; vekilin bu usule uyması, asilin iptal davası açma hakkının korunması için zorunludur.
İptal davası açılırsa kararın uygulanması durur mu?
Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; talep hâlinde mahkemeden ayrıca ihtiyati tedbir (yürütmenin durdurulması) istenmesi gerekir.
Yönetim kurulu üyeleri de iptal davası açabilir mi?
Evet; TTK m. 446 kapsamında yönetim kurulu ile aleyhine karar alınmışsa yönetim kurulu üyeleri de (belirli şartlarla) iptal davası açabilecekler arasında sayılmıştır.
İlgili Yazılar
- Şirket Ortaklığından Çıkarılma (İhraç) Davası Nasıl Açılır?
- Anonim Şirketlerde Avukat Zorunluluğu Nedir?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın