İnternet üzerinden veya kapıda (satıcının iş yeri dışında) yapılan alışverişlerin, tüketicinin ürünü/hizmeti önceden inceleme fırsatı bulamadan karar vermesi riskini taşıması nedeniyle, kanun tüketiciye özel bir koruma tanımıştır: cayma hakkı. Bu hak, gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden dönebilme imkânı sağlar.
Cayma Hakkının Süresi: 14 Gün
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, mesafeli sözleşmelerde (internet, telefon, katalog gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmelerde) tüketici, 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Aynı süre, iş yeri dışında kurulan sözleşmeler (kapıda satış) için de geçerlidir.
Satıcı Bilgilendirme Yapmazsa Süre 1 Yıla Kadar Uzar
Cayma hakkının en kritik yönü, satıcının tüketiciyi bu hak konusunda usulüne uygun önceden bilgilendirme yükümlülüğüdür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 04.06.2021 tarihli, 2020/5130 Esas ve 2021/6041 Karar sayılı kararında bu konu şöyle açıklanmıştır: “6502 sayılı Yasanın 48/4. maddesinde… Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.” Somut olayda, satıcının tüketiciyi cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirmediği tespit edildiğinden, tüketicinin 14 günlük süreyle sınırlı olmadığına ve 1 yıllık süre içinde açtığı davanın kabul edilmesi gerektiğine hükmedilmiştir. (Yargıtay 3. HD., E. 2020/5130, K. 2021/6041, T. 04.06.2021)
Bu içtihadın pratik önemi büyüktür: birçok tüketici, alışverişin üzerinden 14 gün geçtiği için cayma hakkının sona erdiğini düşünerek başvurudan vazgeçmektedir. Oysa satıcı, sözleşmenin kurulduğu anda kanunda öngörülen ön bilgilendirme formunu ve cayma bildirim örneğini usulüne uygun sunmamışsa, tüketici bu bilgilendirme eksikliğini ispatlayarak 1 yıla kadar cayma hakkını kullanabilir.
Cayma Hakkının İstisnaları
Kanun, bazı sözleşme türlerini cayma hakkının kapsamı dışında tutar; örneğin tüketicinin isteği doğrultusunda kişiye özel üretilen mallar, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar, tesliminden sonra ambalajı açılan ve iadesi sağlık/hijyen açısından uygun olmayan ürünler, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler veya anında teslim edilen gayrimaddi mallar bu istisnalar arasında sayılabilir.
Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır, Bedel Nasıl İade Edilir?
Tüketici, cayma hakkını kullandığına dair bildirimi süresi içinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı (e-posta gibi) ile satıcıya yöneltmesi yeterlidir; malın fiilen iade edilmiş olması şartı aranmaz, bildirimin süresinde yapılmış olması esastır. Satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren 14 gün içinde aldığı tüm ödemeleri (varsa teslimat masrafı dahil) tüketiciye iade etmekle yükümlüdür.
Kaynakça
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 48.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/5130, K. 2021/6041, T. 04.06.2021 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Ürünü kullandıktan sonra da cayma hakkımı kullanabilir miyim?
Cayma hakkı süresi içinde malın olağan (mutat) kullanımından kaynaklanan değişikliklerden tüketici sorumlu tutulamaz; ancak malın amacı dışında kullanılıp değer kaybına uğratılması, cayma hakkının kullanılmasını engellemez ama satıcının değer kaybı talep etme hakkını doğurabilir.
Kargo ücretini kim öder?
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, cayma hakkının kullanılması nedeniyle malın geri gönderilmesine ilişkin masraflar tüketiciye ait olabilir; ancak satıcı bu konuda tüketiciyi önceden bilgilendirmemişse bu masrafı da üstlenmek durumunda kalabilir.
Hizmet sözleşmelerinde (örneğin online kurs) cayma hakkı nasıl işler?
Hizmet ifasına, tüketicinin onayı ile cayma süresi dolmadan başlanmışsa, tüketici cayma hakkını kullanamayabilir; ancak bu istisnanın uygulanabilmesi için tüketicinin bu konuda açıkça ve önceden bilgilendirilip onay vermiş olması gerekir.
Cayma hakkımı kullandığımı nasıl ispatlarım?
Bildirimin, satıcıya ulaştığını gösterecek şekilde (noter, iadeli taahhütlü mektup, e-posta okundu bilgisi gibi) yapılması, olası bir uyuşmazlıkta ispat kolaylığı sağlar.
İlgili Yazılar
- Ayıplı Mal veya Hizmet Nedeniyle Tüketici Hakem Heyetine Nasıl Başvurulur?
- Kiracının Sözleşmeyi Süresinden Önce (Erken) Feshetme Hakkı Var mıdır?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın