5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, olağan vatandaşlık yollarından farklı olarak, belirli yatırım ve istihdam koşullarını sağlayan yabancıların istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanmasına imkân tanımaktadır. Ancak bu yolla kazanılan vatandaşlığın kalıcı olabilmesi için, kazanım anında hukuki şartların gerçekten oluşmuş olması ve milli güvenlik ile kamu düzeni bakımından bir engelin bulunmaması gerekir. Bu yazıda istisnai vatandaşlığın şartlarını ve geri alınma riskini Danıştay kararı ışığında ele alıyoruz.
İstisnai Yoldan Vatandaşlık Kazandıran Yatırım Türleri
5901 sayılı Kanun’un “Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller” başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, 6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi kapsamında (Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklara verilen) kısa dönem ikamet izni alan yabancılar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığını kazanabilir.
Millî Güvenlik ve Kamu Düzeni Denetiminin Kapsamı
Danıştay 10. Dairesi’nin 24.12.2024 tarihli, 2023/4836 Esas ve 2024/6781 Karar sayılı kararında, istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanılabilmesi için aranan “millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâlin bulunmaması” şartının, vatandaşlığın kazanıldığı tarihte veya öncesinde mevcut olan hukuki ya da maddi bir olguya dayanması gerektiği; vatandaşlığın kazanılmasından sonra ortaya çıkan ve geçmiş dönemle bağlantısı bulunmayan yeni olguların, “hukuki şartların oluşmadığı” şeklinde yorumlanamayacağı vurgulanmıştır. (Danıştay 10. Dairesi, E. 2023/4836, K. 2024/6781, T. 24.12.2024)
Vatandaşlık Kararının Sonradan Geri Alınması Riski
Kararda, 5901 sayılı Kanun’un “Vatandaşlık kararlarının geri alınması” başlıklı 40. maddesi uyarınca, Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararların, hukuki şartlar oluşmadan verildiğinin sonradan anlaşılması hâlinde, kararı veren makam tarafından geçmişe etkili olarak geri alınabileceği; somut olayda, istisnai yoldan taşınmaz edinimiyle vatandaşlık kazanan davacının, vatandaşlığın kazanıldığı tarihten önce başlayan bir uluslararası uyuşturucu suç örgütü faaliyetine karıştığının sonradan tespit edilmesi üzerine, idarenin geniş takdir yetkisi kapsamında vatandaşlığı geri alma kararının hukuka uygun bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu içtihat, istisnai vatandaşlığın yalnızca yatırım şartının sağlanmasıyla değil, kazanım anındaki güvenlik araştırmasının doğruluğuyla da kalıcı hâle geldiğini göstermektedir.
Kaynakça
- 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 12, 40.
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m. 31.
- Danıştay 10. Dairesi, E. 2023/4836, K. 2024/6781, T. 24.12.2024 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Yatırım yoluyla vatandaşlık için hangi yatırım türleri kabul edilir?
6458 sayılı Kanun’un 31/1-j bendi kapsamında Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım (taşınmaz edinimi, sermaye yatırımı, istihdam gibi) yapanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar istisnai vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.
İstisnai vatandaşlık başvurusunda kimlere hak tanınır?
Yatırımı yapan yabancının kendisine, yabancı eşine ve ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarına da vatandaşlık hakkı tanınabilir.
Kazanılan vatandaşlık her durumda kalıcı mıdır?
Hayır; 5901 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca, hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşılan vatandaşlık kararı geçmişe etkili olarak geri alınabilir.
Vatandaşlık kazanıldıktan sonra işlenen bir suç, vatandaşlığın geri alınmasına yol açar mı?
Yalnızca vatandaşlığın kazanıldığı tarihten önce başlayan ve o tarihte hukuki şartların oluşmadığını gösteren olgularla bağlantılı fiiller geri alma sebebi olabilir; vatandaşlık kazanıldıktan sonra ortaya çıkan, geçmişle bağlantısız yeni olgular bu kapsamda değerlendirilmez.
İlgili Yazılar
- Gayrimenkul Alarak Türk Vatandaşlığı Kazanma Şartları Nelerdir?
- Türk Vatandaşı ile Evlilik Yoluyla Oturma İzni ve Vatandaşlık Nasıl Alınır?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın