Uluslararası koruma başvurusu, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m. 65 uyarınca, Türkiye’de veya sınır kapılarında yetkili makamlara yapılan ve kişinin menşe ülkesine dönemeyeceği veya dönmek istemediği yönündeki beyanına dayanan bir başvurudur. Başvuru, uluslararası koruma başvurularını almak ve kayıtları gerçekleştirmek üzere yetkilendirilmiş olan İl Göç İdaresi Müdürlükleri’ne (İGİM) yapılır. Bu yazıda başvuru süreci, kayıt aşaması ve başvuru sahibinin hak ve yükümlülükleri YUKK hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır.
Başvuru Nereye ve Nasıl Yapılır?
Uluslararası koruma başvuruları 81 il tarafından alınmaktadır; ancak mevzuat kapsamında bazı illerde kalıcı yerleşim yasaklanmıştır. Başvuru sırasında belirli bir ilde ikamet etme isteğiniz İGİM yetkililerine iletilebilir; bu talep yetkililer tarafından değerlendirilir ve gerekçelerinizi belirten bir dilekçe sunmanız istenebilir. Eğer yerleşimin izin verilmediği bir ilde başvuru yapılmışsa, uzun süreli kalış koşullarının düzenlendiği başka bir ile yönlendirilirsiniz.
Başvuru sırasında ülkenizi terk etmenize sebep olan nedenleri yazılı olarak belirtmeniz ve başvurunuzu destekleyecek mevcut belgelerinizi teslim etmeniz istenir. Siz veya aileniz açısından aciliyet arz eden bir sağlık problemi, engellilik veya özel ihtiyaç durumu (şiddet veya işkenceye maruz kalmak gibi) mevcutsa, YUKK m. 67 kapsamında “özel ihtiyaç sahibi” olarak değerlendirilmeniz için bu durumu kaydınızı yapan yetkiliye bildirmelisiniz.
Kayıt Aşamasında Neler Yapılır?
YUKK m. 69 (Kayıt ve kontrol) uyarınca, siz ve size bağlı her aile bireyi için ayrı bir kayıt formu doldurulur; İGİM yetkilileri sizin ve aile bireylerinizin parmak izlerini ve fotoğraflarını kaydeder. 7 yaşın altındaki çocukların parmak izi kaydının alınması zorunlu değildir. Kayıt sırasında sunduğunuz bilgiler tarafınıza sözlü olarak okunur; herhangi bir eksik veya yanlış bilgi varsa bunu kayıt sırasında belirtmeniz gerekir. İşlemlerin ardından kayıt formunuzu imzalamanız istenir ve bir nüshası tarafınıza teslim edilir.
Şahsınız ve aile bireyleriniz adına, üzerinde 99 ile başlayan Yabancı Kimlik Numarası bulunan “Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi” (YUKK m. 76) düzenlenir. Bu belge ücretsizdir ve Türkiye’de bulunduğunuz süre içinde başvuru sahipleri için tanınan haklardan ve sunulan hizmetlerden yararlanmanızı sağlar. Belgenin geçerlilik süresi üzerinde belirtilir; süre bitmeden önce yeniletme işlemi için İGİM’e başvurmanız gerekir.
Bildirim (İmza) Yükümlülüğü ve Sonuçları
YUKK m. 71 uyarınca başvuru sahibine, gösterilen kabul ve barınma merkezinde veya belirli bir ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma (imza) gibi idari yükümlülükler getirilebilir. Bu yükümlülüğü yerine getirmek için düzenli olarak İGİM’e gitmeniz beklenir.
YUKK m. 77 uyarınca, geçerli bir mazeret olmaksızın bildirim yükümlülüğünün üst üste üç defa yerine getirilmemesi, başvurunun geri çekilmiş sayılmasına ve değerlendirmenin durdurulmasına yol açar; bu durum hakkınızda sınır dışı kararı alınması riskini de beraberinde getirir. Sağlık problemi gibi geçerli bir mazeretiniz varsa, bu durumu İGİM yetkililerine bildirmeli ve ilgili belgeleri sunmalısınız.
Mülakat ve Avukat Yardımı
Başvurunuz, YUKK m. 75 uyarınca yapılacak bir mülakatla değerlendirilir. Uluslararası koruma başvurusu için avukat bulundurulması zorunlu değildir; başvuruyu yabancı bizzat da yapabilir. Bununla birlikte YUKK m. 81 uyarınca başvuru sahibi, ücretini kendisi karşılamak kaydıyla bir avukat tarafından temsil edilebilir; avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayanlara ise 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun adli yardım hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanabilir. Mülakat esnasında gerekli evrakların toparlanması, derlenmesi ve mülakata iştirak edilmesi başvuru sahibi açısından fayda sağlayabileceğinden, bir avukatla görüşülmesinde yarar bulunmaktadır. Konu hakkında ayrıca UNHCR’nin (Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği) resmî internet sitesi de incelenebilir.
Uluslararası koruma başvurusunun reddedilmesi durumunda izlenecek yol hakkında “Uluslararası Koruma Başvurusunun Reddedilmesi Durumu” yazımızı inceleyebilirsiniz.
Mülteci hukukuna ilişkin diğer yazılarımızı okumak için buraya tıklayabilirsiniz.
Avukat Onur AKÇINAR – Kırklareli
Avukat İrem KURBAN AKÇINAR – Kırklareli
Telefon: 0543 392 10 59
Bir yanıt yazın