İcra takibine konu olan bir borç nedeniyle işçinin maaşına haciz konulması, uygulamada en sık karşılaşılan icra işlemlerinden biridir. Ancak işçinin ve ailesinin asgari yaşam düzeyini koruma amacıyla, ücretin tamamının haczedilmesi kanunen mümkün değildir; İcra ve İflas Kanunu bu konuda net bir sınır çizmektedir.
Yasal Sınır: Ücretin 1/4’ü
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi uyarınca, işçi ve müstahdemlerin (memur dahil) aylıklarının, ödenmesi gereken kısmının en çok dörtte biri (1/4) haczedilebilir. Bu oran, işçinin geçimini asgari düzeyde sürdürebilmesi için kanun koyucu tarafından öngörülen bir güvence olup, sözleşmeyle bile aksi kararlaştırılamaz; İİK m. 83 emredici niteliktedir.
Haciz oranı brüt ücret üzerinden değil, yasal kesintiler (SGK primi, gelir vergisi vb.) yapıldıktan sonra işçinin eline geçecek net ücret üzerinden hesaplanır.
Birden Fazla Haciz Varsa Ne Olur?
Aynı işçinin maaşına birden fazla icra dosyasından haciz konulmuşsa, hacizler sıraya konur. İlk haciz kesintisi tamamlanıp o dosya kapanmadan, ikinci sıradaki haciz için kesintiye başlanmaz; toplam kesinti hiçbir şekilde ücretin 1/4’ünü aşamaz.
Nafaka Alacaklarında Durum Farklıdır
İİK m. 83’ün istisnası nafaka alacaklarıdır. Nafaka borcu bakımından haciz oranı 1/4 sınırıyla bağlı değildir; hâkim, borçlunun ve ailesinin geçim şartlarını gözeterek nafaka alacağı için daha yüksek oranda, hatta duruma göre ücretin daha büyük bir kısmında haciz uygulanmasına karar verebilir. Bu farklılığın temel gerekçesi, nafakanın alacaklının da asgari yaşamını güvence altına alan bir hak olmasıdır.
Asgari Ücret Haczedilebilir mi?
Asgari ücret de İİK m. 83 kapsamında olup, ilke olarak 1/4 oranında haczi mümkündür. Uygulamada icra müdürlükleri, borçlunun ve ailesinin asgari geçim şartlarını tamamen ortadan kaldıracak nitelikte haciz uygulanmaması gerektiğini gözetmekle birlikte, kanunda asgari ücret için ayrı bir muafiyet öngörülmemiştir.
Kaynakça
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 83.
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, m. 51.
Sıkça Sorulan Sorular
İşverenim, icra dairesinden yazı gelince maaşımın tamamını keserse ne yapmalıyım?
İİK m. 83 emredici bir hükümdür; işveren bu sınırın üzerinde kesinti yapamaz. Fazla kesinti yapılması hâlinde işçi, hem işverene hem de gerekirse icra müdürlüğüne başvurarak haczin yasal sınıra çekilmesini talep edebilir.
Kıdem ve ihbar tazminatı haczedilebilir mi?
Kıdem tazminatı, İş Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca ilke olarak haczedilebilir bir alacaktır; ancak nafaka alacakları dışında, kural olarak yine ücrete ilişkin sınırlamalar gözetilerek işlem yapılır.
İşsizlik ödeneğine haciz konulabilir mi?
4447 sayılı Kanun uyarınca işsizlik ödeneği, nafaka borçları hariç olmak üzere haciz ve başkasına devir veya temlik edilememektedir.
Emekli maaşına da aynı 1/4 sınırı uygulanır mı?
Emekli aylıkları bakımından da kural olarak benzer bir koruma söz konusudur; ancak nafaka alacakları yine bu korumanın istisnasını oluşturur.
Bir yanıt yazın