Bir binada eksik veya ayıplı imalat ortaya çıktığında, gözler doğal olarak önce müteahhide çevrilir. Ancak Türk hukuku, inşaatın fen ve sağlık kurallarına, projeye ve mevzuata uygun yapılmasını denetlemekle görevli yapı denetim/müşavir firmalarına da, belirli koşullarda müteahhitle birlikte sorumluluk yükler.
Yapı Denetim Kuruluşunun Sorumluluğu: Yasal Dayanak
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 3. maddesi, yapı denetim kuruluşlarının, denetçi mimar ve mühendislerin, proje müelliflerinin ve laboratuvar görevlilerinin, yapı müteahhidi ile birlikte, yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibine ve ilgili idareye karşı kusurları oranında sorumlu olduğunu düzenler. Bu hüküm, yapı denetim kuruluşlarının salt bir “kontrol” görevi üstlenmediğini, ihmalleri hâlinde doğrudan mali sorumluluk altına girdiklerini gösterir.
Sözleşmesel Sorumluluk: Müşavir Firmanın Yüklenici ile Birlikte Müteselsil Sorumluluğu
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin 12.01.2017 tarihli, 2016/3612 Esas ve 2017/126 Karar sayılı kararı, bu sorumluluğun sözleşme temelinde nasıl somutlaştığını göstermektedir. Davaya konu olayda, iş sahibi ile yüklenici arasında bir inşaat yapım sözleşmesi, iş sahibi ile ayrı bir şirket arasında ise inşaatın denetimini ve iş sahibini uyarmayı üstlenen bir müşavirlik sözleşmesi bulunmaktadır. Yargıtay, müşavirlik sözleşmesinin “danışmanın, yürürlükteki mevzuata uygun olmayan, meslek ahlakına aykırı veya bilgi ve deneyimin idarenin yararına kullanılmaması gibi nedenlerle meydana gelen zarardan, yapı denetimi hizmeti sunulan durumlarda yüklenici ve alt yükleniciler ile birlikte onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumlu olacağı” yönündeki hükmünü esas alarak, müşavir/yapı denetim firmasının da eksik ve ayıplı işler bedelinden yüklenici ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine hükmetmiştir. (Yargıtay 15. HD., E. 2016/3612, K. 2017/126, T. 12.01.2017)
Önemli Bir Sınır: Gizli Ayıplarda Sorumluluk Nasıl Belirlenir?
Karar, müşavir/denetim firmasının sorumluluğuna önemli bir sınır da getirmektedir: sonradan ortaya çıkan gizli ayıplardan müşavir firmanın kural olarak sorumlu tutulamayacağı, ancak bu gizli ayıbın nedeni, denetim firmasının teknik kontrolü yeterince yerine getirmemesine bağlanabiliyorsa, bu durumda da ayrıca sorumluluğunun gündeme gelebileceği vurgulanmıştır. Bu incelik, davalarda müşavir/denetim firmasının sorumluluğunun otomatik değil, somut olayda denetim görevinin gereği gibi yerine getirilip getirilmediğine bağlı olarak (genellikle ayrı bir bilirkişi incelemesiyle) belirlenmesi gerektiğini gösterir.
İş Sahibi/Konut Alıcısı İçin Pratik Sonuç
Bina veya konutunda ayıplı/eksik imalat tespit eden bir iş sahibi ya da tüketici, yalnızca yükleniciye karşı değil, koşulları oluşmuşsa yapı denetim kuruluşuna ve varsa ayrıca proje müellifine karşı da birlikte dava açabilir; bu, tazminatın tahsil edilebilirliğini artıran önemli bir stratejik seçenektir, özellikle yüklenicinin mali durumu yetersizse.
Kaynakça
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun, m. 3.
- Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2016/3612, K. 2017/126, T. 12.01.2017 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Yapı denetim firması hangi hâllerde tamamen sorumluluktan kurtulur?
Denetim görevini mevzuata, projeye ve fen kurallarına tam uygun şekilde yerine getirdiğini ispatlayabilirse, tespit edilen kusurdan sorumlu tutulmayabilir; bu genellikle bilirkişi incelemesiyle ortaya konur.
15 yıllık müteselsil sorumluluk süresi hangi tarihten itibaren işler?
Somut olayda ele alınan sözleşme hükmünde bu süre yapının tesliminden itibaren işlemeye başlamaktadır; farklı sözleşmelerde farklı başlangıç noktaları kararlaştırılabilir.
Yapı denetim kuruluşuna karşı dava açmak için önce müteahhide mi başvurmalıyım?
Hayır; kanuni ve sözleşmesel şartlar oluştuğunda, iş sahibi doğrudan yapı denetim kuruluşuna karşı da dava açabilir, ayrıca önce müteahhide başvuru şartı aranmaz.
Deprem sonrası ortaya çıkan hasarlarda da bu sorumluluk gündeme gelir mi?
Evet; hasarın depremden değil, yapının ruhsata/projeye/fen kurallarına aykırı, eksik veya kusurlu inşa edilmesinden kaynaklandığının tespiti hâlinde, yapı denetim kuruluşunun da kusuru oranında sorumluluğu gündeme gelebilir.
İlgili Yazılar
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Müteahhidin Ayıplı İmalattan Sorumluluğu
- Kat Mülkiyetinde Ortak Gider (Aidat) Borcunu Ödemeyen Kat Malikine Karşı Yapılacak İşlemler
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın