Büyük pazaryeri platformları üzerinden yapılan alışverişlerde, ürünü fiilen kimin sattığı ile platformun rolü arasındaki hukuki sınır çoğu tüketici için belirsizdir. Bir sorun yaşandığında “satıcıya mı, platforma mı” başvurulacağı sorusu, doğru cevaplanmadığında davanın husumet yokluğundan reddiyle bile sonuçlanabilir.
Aracı Hizmet Sağlayıcının Rolü ve Sınırlı Sorumluluğu
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 29.09.2022 tarihli, 2022/3467 Esas ve 2022/6446 Karar sayılı kararı, pazaryeri platformlarının hukuki konumunu iki farklı sıfat üzerinden açıklığa kavuşturmaktadır. Karara göre, olay tarihinde yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 48/5. maddesi uyarınca, kendi sistemleri üzerinden satıcı adına mesafeli satış sözleşmesi kurulmasına aracılık eden platformlar, kural olarak yalnızca satıcı veya sağlayıcı ile yaptıkları sözleşmeye aykırı fiillerinden tüketiciye karşı sorumludur; ürünün kendisindeki ayıptan doğan sorumluluk, asıl kural olarak satıcıya aittir. (Yargıtay 11. HD., E. 2022/3467, K. 2022/6446, T. 29.09.2022)
Platform Aynı Zamanda Taşıyıcı da Olabilir: İkinci Bir Sorumluluk Rejimi
Karara konu olayda, tüketicinin satın aldığı televizyon, platformun kendi kargo hizmeti aracılığıyla teslim edilmiş ve kutunun hasarlı/kapı önüne bırakılmış olması nedeniyle uyuşmazlık çıkmıştır. Yargıtay, platformun bu noktada yalnızca “aracı hizmet sağlayıcı” değil, aynı zamanda taşıyıcı sıfatını da taşıdığını belirtmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 875. maddesi uyarınca taşıyıcı, eşyanın teslim alınmasından teslimine kadar geçen sürede oluşan zıya, hasar veya gecikmeden sorumludur; TTK m. 889 uyarınca ise zıya/hasarın en geç teslim sırasında bildirilmemesi, eşyanın sözleşmeye uygun teslim edildiği karinesini doğurur. Kararda, alıcının/babasının imza alınmaksızın veya kutuyu açmadan teslim alması ve derhal yetkili servis tespiti yaptırması sayesinde bu karinenin çürütüldüğü kabul edilmiştir.
Bu içtihattan çıkan pratik ders iki yönlüdür: birincisi, ayıplı ürün şikâyetlerinde önce sözleşmenin gerçek tarafı olan satıcının tespit edilmesi (fatura ve satış sözleşmesine bakılması) gerekir; ikincisi, kargo sırasında oluşan hasarlarda, ürünü teslim alan kişinin -mümkünse hasarı derhal tutanağa geçirmesi veya en azından gecikmeden bildirmesi- ispat açısından kritik önem taşır, aksi hâlde “hasarsız teslim edildi” karinesiyle karşılaşılabilir.
Taşıyıcı Sorumluluğunun Sınırları
TTK m. 880 ve 882 uyarınca, taşıyıcının hasar nedeniyle ödemekle yükümlü olduğu tazminat, eşyanın hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki farka göre belirlenir ve kural olarak gönderinin ağırlığına göre hesaplanan belirli bir tutarla (özel çekme hakkı bazlı) sınırlıdır; ancak taşıyıcının kasten veya pervasızca davrandığı ispatlanırsa bu sınırlamalardan yararlanamaz.
Kaynakça
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 48.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 875, 878, 880, 882, 886, 889.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/3467, K. 2022/6446, T. 29.09.2022 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Pazaryerinden aldığım ürün ayıplı çıkarsa kime dava açmalıyım?
Kural olarak satış sözleşmesinin tarafı olan satıcıya karşı dava açılmalıdır; faturada ve sözleşmede satıcı olarak kimin göründüğüne bakılmalıdır.
Ürün kargoda hasar görürse platforma mı, kargo firmasına mı başvurmalıyım?
Platform kendi kargo altyapısını kullanıyorsa taşıyıcı sıfatıyla platforma, bağımsız bir kargo firması kullanılıyorsa o firmaya karşı talepte bulunulabilir; hangisinin taşıyıcı olduğu somut olayda tespit edilmelidir.
Ürünü teslim alırken hasarı fark etmezsem hakkım kaybolur mu?
Açık hasarın teslim sırasında bildirilmemesi aleyhe bir karine doğurur, ancak gizli hasarlarda (kutu açıldığında ortaya çıkan) makul sürede yapılan bildirim yine dikkate alınabilir.
Tüketici hakem heyeti bu tür uyuşmazlıklara bakabilir mi?
Evet, parasal sınırlar dahilinde tüketici hakem heyetine başvuru mümkündür; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici mahkemesine başvurulur.
İlgili Yazılar
- Kapıda ve Mesafeli Satışlarda Cayma Hakkı Nasıl Kullanılır?
- Anonim Şirketlerde Avukat Zorunluluğu Nedir?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın