Sigorta hasar talebinizin beklediğinizden düşük bir tutarla veya hiç ödenmemesi, çoğu zaman poliçenizde yer alan ama fark etmediğiniz bir “muafiyet” (tenzili muafiyet) hükmünden kaynaklanır. Bu maddenin ne anlama geldiğini ve hangi şartlarda geçerli olduğunu bilmek, hasar sürecinde hayal kırıklığını önler.
Muafiyet Nedir? Yargıtay Tanımı
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 03.06.2014 tarihli, 2014/9722 Esas ve 2014/8889 Karar sayılı kararı, muafiyet kavramını şöyle tanımlamaktadır: “Sigorta sözleşmelerinde muafiyet; hasarın, sigortalı tarafından karşılanacak olan, sigorta şirketinin sorumlu olmadığı ilk bölümüdür. Sigortacının sorumluluğu, muafiyet miktarı aşıldıktan sonra başlamaktadır. Muafiyet sigortalının herhangi bir hasarda yüklenmesi gereken meblağdır ve amacı zarara sigortalının da katılımını temin ederek, azami derecede dikkat ve özenini sağlamaktır.” (Yargıtay 17. HD., E. 2014/9722, K. 2014/8889, T. 03.06.2014) Basitçe ifade etmek gerekirse: poliçede %25 muafiyet varsa, hasar bedelinin %25’i sigortalı üzerinde kalır, sigorta şirketi yalnızca kalan %75’lik kısımdan sorumludur.
Muafiyet Miktarının Altında Kalan Hasarlar Hiç Ödenmez
Kararda ele alınan somut olayda, aracı daha önce pert (ağır hasarlı) kaydı bulunan bir sigortalı, bu bilgiyi sigorta şirketine bildirmediği için poliçeye %25 muafiyet uygulanmıştır. Hasar tutarı, muafiyet uygulandığında ödenmesi gereken alt sınırın (somut olayda 5.000 TL) altında kaldığından, mahkeme davanın reddedilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Bu içtihattan çıkan pratik sonuç şudur: muafiyet oranı yüksek belirlenmiş bir poliçede, küçük çaplı hasarların tamamı sigortalının üzerinde kalabilir ve sigorta şirketinden hiçbir ödeme alınamayabilir; poliçe imzalanmadan önce muafiyet oranının mutlaka kontrol edilmesi gerekir.
Muafiyet Klozu Her Zaman Geçerli midir?
Yargıtay, kararında muafiyet klozunun “sigorta poliçesi beyana göre tazmin edilmekte olup, poliçede yer alan muafiyet klozunun taraflarca kabul edilmiş” olması nedeniyle geçerli olduğunu vurgulamıştır. Muafiyet oranları genellikle poliçenin “özel şartlar” bölümünde yer alır ve sigortalının imzasıyla kabul edilmiş sayılır. Ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1423. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, sigortacının genel şartlardan sigortalı aleyhine getirdiği özel şart niteliğindeki hükümlere karşı sigortalının poliçenin teslimi tarihinden itibaren belirli bir süre (uygulamada genellikle 14 gün) içinde itiraz etme hakkı bulunur; bu süre içinde itiraz edilmezse, muafiyet klozu kabul edilmiş sayılır.
Yüksek Muafiyet Oranları Ne Zaman Uygulanır?
Uygulamada, riskli kullanım biçimleri (örneğin aracın taksi/dolmuş, kurye, sürücü kursu aracı olarak kullanılması gibi beyan dışı durumlar) tespit edildiğinde, poliçelerde %50-%80 gibi yüksek oranlı özel muafiyetler öngörülebilir. Bu tür yüksek muafiyet oranlarının uygulanabilmesi için de, ilgili kloza poliçede açıkça yer verilmiş ve sigortalının bu konuda bilgilendirilmiş olması gerekir.
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1423.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/9722, K. 2014/8889, T. 03.06.2014 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Muafiyet oranını poliçe imzalanmadan önce nasıl öğrenebilirim?
Poliçenin özel şartlar bölümünde veya teklif formunda muafiyet oranı açıkça belirtilir; bu bölümün dikkatle okunması ve anlaşılmayan noktaların sigorta acentesine sorulması önerilir.
Sigorta şirketi sonradan muafiyet uyguladığını söylerse ne yapmalıyım?
Poliçenizde ve teklif belgelerinizde böyle bir kloz olup olmadığını kontrol edin; kloz yoksa veya size hiç bildirilmemişse bu uygulamaya itiraz edebilirsiniz.
Muafiyet ile sigorta bedeli aynı şey midir?
Hayır; sigorta bedeli sigortacının azami sorumluluk sınırıdır, muafiyet ise hasarın sigortalı üzerinde kalan alt kısmıdır; ikisi farklı ve birbirini tamamlayan kavramlardır.
Kasko dışındaki sigorta türlerinde de muafiyet uygulanır mı?
Evet; yangın, sağlık, sorumluluk gibi birçok sigorta türünde de benzer muafiyet klozları yaygın olarak kullanılmaktadır.
İlgili Yazılar
- Trafik Sigortasında (Zorunlu Mali Sorumluluk) Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı Ne Zaman Doğar?
- Kasko Hasar Talebi Neden Reddedilir? Sigorta Şirketinin İspat Yükü
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın