Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, somut olayınıza özgü bir dilekçe için mutlaka bir avukata danışınız. Aşağıdaki örnek gerçek bir dosyaya değil genel bir şablona dayanır.
Boşanma veya ayrılık kararıyla bir eşe bırakılan velayet, sonradan ortaya çıkan yeni koşullar nedeniyle çocuğun menfaatine aykırı hale gelebilir. Böyle durumlarda diğer ebeveyn, velayetin kendisine devrini mahkemeden talep edebilir. Bu yazıda velayetin değiştirilmesi davasının yasal dayanağını, hangi hâllerde açılabileceğini ve örnek bir dilekçe metnini ele alıyoruz.
Velayetin Değiştirilmesi Davasının Yasal Dayanağı
TMK m.183 uyarınca “ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.” Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu maddeyi TMK m.349 ve 351/1 ile birlikte yorumlayarak, koşulların değişmesi veya velayetin değiştirilmesini gerektiren haklı bir sebebin varlığı hâlinde velayetin değiştirilebileceğini istikrarlı biçimde kabul etmektedir (Yargıtay HGK, E.2017/1899 K.2018/1052, T.09.05.2018).
📌 Uygulama notu: Kanun madde metninde sayılan haller (yeniden evlenme, başka yere gitme, ölüm) sınırlayıcı değil örnekleyicidir; uygulamada velinin ilgisizliği, çocuğun sürekli ihmal edilmesi, sağlık sorunu, madde bağımlılığı gibi çocuğun menfaatini tehlikeye düşüren her türlü esaslı değişiklik de dava sebebi olabilir.
Velayetin Değiştirilmesi Davasını Kimler Açabilir?
Davayı, velayet kendisine bırakılmamış olan anne veya baba açar; çocuğun üstün yararı söz konusu olduğundan hâkim de re’sen harekete geçebilir. Dava, davalı ebeveynin yerleşim yeri Aile Mahkemesinde açılır; velayet ve çocukla ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin sayıldığından mahkeme, taraf taleplerine bağlı kalmaksızın çocuğun menfaatini re’sen araştırır ve gerektiğinde sosyal inceleme raporu aldırır.
Velayetin Değiştirilmesi Dilekçesi Örneği
NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: …) — Adres: […]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — Adres: […]
DAVALI: [Ad Soyad] — Adres: […]
KONU: Müşterek çocuk […]’ın velayetinin davalı anne/babadan alınarak davacıya verilmesi talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
1. Taraflar arasında görülen […] Aile Mahkemesi’nin […] E., […] K. sayılı ve […] tarihinde kesinleşen kararı ile müşterek çocuk […]’ın velayeti davalıya bırakılmıştır.
2. Kararın kesinleşmesinden bu yana geçen sürede davalının […] (yeniden evlenmesi/başka bir yere yerleşmesi/çocuğa gerekli ilgi ve bakımı gösterememesi) şeklinde özetlenebilecek yeni bir durum ortaya çıkmıştır.
3. Çocuğun eğitim, sağlık ve psikolojik gelişimi bu ortamda olumsuz etkilenmekte olup, davacı yanında kalması hâlinde […] imkânlarına sahip olacaktır.
4. TMK m.183, 349 ve 351/1 uyarınca çocuğun üstün yararı gözetilerek velayetin davacıya verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.183, 336, 349, 351; HMK ilgili hükümleri ve sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER: […] Aile Mahkemesi’nin […] E. […] K. sayılı ilamı; nüfus kayıt örneği; okul/sağlık kayıtları; tanık beyanı; gerektiğinde sosyal inceleme (pedagog/psikolog) raporu.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, müşterek çocuk […]’ın velayetinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.
Davacı Vekili
Av. Onur Akçınar
📌 Uygulama notu: Velayet davalarında mahkeme, çocuğun idrak çağında olması hâlinde onu bizzat dinleyebilir ve genellikle bir sosyal inceleme raporu aldırır; dilekçede bu incelemenin talep edilmesi süreci hızlandırabilir.
Dilekçe Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Talep, çocuğun menfaati merkezli somut olgularla desteklenmelidir; salt diğer ebeveyni yıpratma amacı taşıyan soyut iddialar dikkate alınmaz.
- Velayet davaları kamu düzenine ilişkindir; mahkeme re’sen araştırma yapar ve gerekirse velayeti üçüncü bir kişiye (vasiye) de verebilir.
- Velayetin değiştirilmesiyle birlikte iştirak nafakasının yeniden düzenlenmesi de talep edilebilir (Yargıtay HGK, E.2017/2444 K.2019/51).
Kaynakça
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.183, 349, 351.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2017/1899, K.2018/1052, T.09.05.2018 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2017/2444, K.2019/51, T.31.01.2019 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Velayetin değiştirilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Davalı ebeveynin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesinde açılır.
Çocuğun görüşü dikkate alınır mı?
İdrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece alınabilir; ancak nihai karar her zaman çocuğun üstün yararına göre verilir.
Dava sürerken velayet kimde kalır?
Kesinleşmiş karar değişene kadar velayet mevcut düzenlemedeki ebeveynde kalmaya devam eder; ancak ivedi hâllerde tedbiren düzenleme talep edilebilir.
Anlaşmalı boşanmada belirlenen velayet sonradan değiştirilebilir mi?
Evet; anlaşmalı boşanma protokolünde kararlaştırılan velayet düzenlemesi de, sonradan esaslı bir değişiklik ortaya çıkarsa TMK m.183 kapsamında değiştirilebilir.
Velayetin değiştirilmesiyle birlikte nafaka da talep edilebilir mi?
Evet; velayeti alan ebeveyn, çocuğun bakım giderleri için diğer ebeveynden iştirak nafakası talep edebilir.
İlgili Yazılar
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın