Bir yabancının Türkiye’de şirket kurması, tek başına o şirkette fiilen çalışabilmesi için yeterli değildir; şirketin kuruluşu Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olsa da, yabancı ortağın ya da yöneticinin şirket bünyesinde bizzat çalışması ayrı bir çalışma izni rejimine tabidir. Bu yazıda yabancı ortaklı bir şirkette çalışma izninin hangi ölçütlere göre değerlendirildiğini Danıştay kararı ışığında ele alıyoruz.
Şirket Kuruluşu ile Çalışma İzninin Birbirinden Bağımsız Olması
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca, Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım yapan yabancı ülke vatandaşı gerçek kişiler “yabancı yatırımcı” olarak tanımlanmakta ve yurt dışından getirilen sermaye ile yeni şirket kurulması veya hisse edinimi “doğrudan yabancı yatırım” sayılmaktadır. Ancak Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca, 4875 sayılı Kanun kapsamında yatırım yapılmış olması, şirket ortakları dâhil yabancı uyruklu personele mutlaka çalışma izni verilmesini zorunlu kılmamaktadır; bir başka deyişle şirketin kurulmuş olması, ortağın veya yöneticinin çalışma izni alacağı anlamına gelmez.
Çalışma İzni Değerlendirmesinde Şirketin Ekonomik Katkısının Aranması
Danıştay 10. Dairesi’nin 27.12.2023 tarihli, 2022/4945 Esas ve 2023/9073 Karar sayılı kararına konu olayda, yabancı sermayeli bir şirkette bağımsız ortak olarak çalışma izni verilmesi talebiyle yapılan başvuru, idarece şirketin yerel istihdama ve ekonomiye katkısının bulunmadığı, ticari faaliyetinin sınırlı olduğu gerekçesiyle reddedilmiş; ancak İdare Mahkemesi bu ret işlemini iptal etmiş ve Danıştay da bu iptal kararını onamıştır. Karara ekli karşı oyda ise, mülga 4817 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca iş piyasasındaki durum, istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişiklikleri ile şirketin ihracat, döviz kazandırıcı faaliyet ve yerel istihdama katkısının, çalışma izni başvurusunun idarece takdir yetkisi çerçevesinde reddedilebileceği bir ölçüt olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. (Danıştay 10. Dairesi, E. 2022/4945, K. 2023/9073, T. 27.12.2023)
Şirket Türüne Göre Ortağın Çalışma İzni Alma Zorunluluğu
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 10. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş limited şirketlerin şirket ortağı olan müdürü, anonim şirketlerin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı olan yabancılar, çalışma izni alarak çalışabilmektedir. Buna karşılık aynı Kanun’un 13. maddesinin 7. fıkrası uyarınca, anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesi ile diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağı, çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilmektedir. Bu ayrım, yabancı bir kişinin sadece şirket kurmasının değil, o şirkette hangi sıfatla ve ne şekilde fiilen görev alacağının da çalışma izni yükümlülüğünü belirlediğini göstermektedir.
Kaynakça
- 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, m. 2.
- Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmelik, m. 15.
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m. 10, 13.
- Danıştay 10. Dairesi, E. 2022/4945, K. 2023/9073, T. 27.12.2023 (Yargı PRO içtihat veritabanı üzerinden teyit edilmiştir).
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı bir kişi Türkiye’de tek başına şirket kurabilir mi?
Evet; Türk Ticaret Kanunu ve 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde yabancı gerçek kişiler Türkiye’de şirket kurabilir; ancak bu, şirkette fiilen çalışma iznine otomatik olarak sahip olunacağı anlamına gelmez.
Şirket ortağı olmak tek başına çalışma izni sağlar mı?
Hayır; Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca yatırım yapılması, ortaklara mutlak olarak çalışma izni verilmesini zorunlu kılmaz; başvuru ayrıca değerlendirilir.
Çalışma izni başvurusunda şirketin hangi özellikleri incelenir?
Şirketin sermayesi, ticari faaliyet hacmi, ihracat ve döviz kazandırıcı işlemleri, istihdam ettiği Türk vatandaşı sayısı ve ülke ekonomisine katkısı gibi hususlar idarece değerlendirilir.
Limited şirket ortağı müdür ile anonim şirketin uzaktaki yönetim kurulu üyesi aynı rejime mi tabidir?
Hayır; 6735 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca limited şirket ortağı müdür çalışma izni almak zorundayken, aynı Kanun’un 13. maddesi uyarınca anonim şirketin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesi çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilebilir.
İlgili Yazılar
- Yabancı Çalışma İzni Muafiyeti Kimler İçin ve Hangi Şartlarda Uygulanır?
- Yabancıların Türkiye’de Taşınmaz Ediniminde Askeri Yasak Bölge Sınırlaması Nasıl Uygulanır?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın