Kayıt dışı (sigortasız) çalıştırılma, işçinin gerçekte çalıştığı hâlde Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi veya eksik günle bildirilmesi durumunu ifade eder. Bu durum işçiyi emeklilik, sağlık ve işsizlik güvencesinden mahrum bıraktığından, hukuk sistemimiz işçiye bu haksızlığı giderecek etkili başvuru yolları tanımıştır.
Sigortasız Çalıştırmanın İşçi Açısından Sonuçları
Sigortasız geçen süreler, işçinin kıdemine, emeklilik için gereken prim gün sayısına ve sağlık ile işsizlik sigortası haklarına yansımaz. Bu nedenle sigortasız çalıştırılan işçi, gerçek çalışma süresinin resmi kayıtlara geçirilmesini sağlamak zorundadır.
SGK’ya Şikayet Yolu
Hâlen aynı işyerinde çalışmakta olan işçi, doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu’na şikâyette bulunarak durumun idari olarak tespit edilmesini talep edebilir. İşyerinde hâlâ çalışıyor olmak, SGK’nın etkili bir idari inceleme yürütebilmesi açısından avantaj sağlar.
Hizmet Tespit Davası
İşten ayrılmış olan veya SGK’ya şikâyetin yeterli sonuç vermediği durumlarda işçi, iş mahkemesinde hizmet tespit davası açarak sigortasız geçen çalışma sürelerinin tespitini talep edebilir. Bu davada 5 yıllık hak düşürücü süre bulunduğundan, sürecin gecikmeden başlatılması önemlidir.
İspat yükü işçidedir; ancak işçi bu iddiasını tanık beyanı, ücret ödemesini gösteren banka kayıtları, bordro, yazışma ve mesaj kayıtları gibi her türlü delille ispatlayabilir.
Hizmet Tespiti Sonrası Kazanılan Haklar
Mahkemece sigortasız çalışıldığı tespit edilen süreler resmi hizmet süresine eklenir; bu sayede işçi geriye dönük olarak emeklilik, sağlık ve işsizlik sigortası haklarına kavuşabilir. Ayrıca bu süreler, kıdem tazminatı, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası gibi haklar bakımından da dikkate alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hizmet tespit davası hangi mahkemede açılır?
Hizmet tespit davası, işçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesinde açılır.
Hizmet tespit davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Hizmet tespit davasında, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıllık hak düşürücü süre uygulanır; bu süre geçirilirse dava hakkı kaybedilebilir.
İşveren, işçiyi sigortasız çalıştırdığı için cezai yaptırıma tabi midir?
Evet, işçisini sigortasız çalıştıran işverene 5510 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanır; ayrıca tespit edilen dönem için geriye dönük prim ve gecikme cezası tahsil edilir.
Sigortasız çalışan işçi iş kazası geçirirse ne olur?
Sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçi de iş kazası sigortası kapsamındaki haklardan yararlanabilir; SGK, işverene rücu ederek yaptığı ödemeleri geri talep edebilir.
Bir yanıt yazın