Ücretsiz izin, işçi ile işverenin karşılıklı anlaşmasıyla, işçinin belirli bir süre çalışmadığı ve buna karşılık ücret almadığı, ancak iş sözleşmesinin askıda kaldığı bir uygulamadır. İşverenin işçiyi tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarma hakkı bulunmadığından, bu konuda sıkça hak kaybı yaşanmaktadır.
Ücretsiz İzin Nasıl Uygulanır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca işveren, çalışma koşullarında esaslı değişiklik niteliğindeki ücretsiz izin önerisini işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. İşçinin bu değişikliği kabul etmesi hâlinde değişiklik geçerli olur; kabul etmediğini 6 iş günü içinde yazılı olarak bildirmesi hâlinde ise değişiklik işçiyi bağlamaz.
İşveren, işçinin onayı olmaksızın tek taraflı olarak ücretsiz izin uygulayamaz. İşçiyi onayı dışında ücretsiz izne çıkarmak, çalışma koşullarında esaslı ve haksız bir değişiklik teşkil eder.
Ücretsiz İznin Süresi Ne Kadardır?
Kanunda ücretsiz iznin süresine ilişkin sabit bir üst sınır bulunmamaktadır; süre, tarafların anlaşmasına göre belirlenir. Ancak sürenin makul olması ve işçinin sosyal haklarını ölçüsüz biçimde zedelememesi gerekir.
Doğum sonrası, evlat edinme, askerlik veya eğitim gibi kanunda özel olarak düzenlenen hâllerde ise ücretsiz iznin süresi ilgili özel hükümlere göre belirlenir.
Ücretsiz İzin Döneminde İşçinin Hakları Nelerdir?
Ücretsiz izin süresince işçiye ücret ödenmez ve işveren tarafından SGK primi yatırılmaz; bu süre kural olarak kıdem hesabında dikkate alınmaz. Ancak iş sözleşmesi sona ermediğinden, işçi ile işveren arasındaki hukuki bağ devam eder ve izin sonunda işçi işe başlama hakkına sahiptir.
İşverenin işçiyi zorla ve onayı olmaksızın ücretsiz izne çıkarması, işçi açısından haklı nedenle fesih sebebi oluşturabilir; bu durumda işçi iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı talep edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren işçiyi zorla ücretsiz izne çıkarabilir mi?
Hayır, işverenin işçiyi tek taraflı ve zorla ücretsiz izne çıkarma yetkisi yoktur; bu ancak işçinin yazılı onayıyla mümkündür.
Ücretsiz izin talebini işçi reddedebilir mi?
Evet, işçi işverenin ücretsiz izin önerisini kabul etmek zorunda değildir; öneriyi 6 iş günü içinde yazılı olarak reddedebilir.
Ücretsiz izin süresi kıdem tazminatı hesabına dahil edilir mi?
Kural olarak hayır; ücretsiz izinde geçen süreler, fiilen çalışılmadığından kıdem tazminatına esas hizmet süresinin hesabında genellikle dikkate alınmaz.
Ücretsiz izinde sağlık hizmetlerinden yararlanılabilir mi?
Genel sağlık sigortası kapsamında, prim ödemesinin kesildiği tarihten itibaren belirli bir süre için sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam edilebilir; bu sürenin sona ermesi hâlinde genel sağlık sigortası kapsamında olabilmek için ayrıca prim ödenmesi gerekebilir.
Bir yanıt yazın