Türkiye’de belirli bir süre kalmak isteyen yabancıların hangi ikamet izni türüne başvurması gerektiği, kalış amacına göre değişen ve doğru belirlenmediğinde başvurunun reddiyle sonuçlanabilen önemli bir konudur. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, ikamet izinlerini altı ana başlıkta düzenlemiştir. Bu yazıda her bir ikamet izni türünü ve temel şartlarını güncel mevzuat çerçevesinde ele alıyoruz.
İkamet İzninin Genel Çerçevesi
6458 sayılı Kanun’un “İkamet izni çeşitleri” başlıklı 30. maddesi uyarınca ikamet izinleri; kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni olmak üzere altı türe ayrılmaktadır. Her bir ikamet izni türü, farklı bir kalış amacına hizmet etmekte ve kendine özgü başvuru şartları, süre sınırları ile hak ve yükümlülükler içermektedir.
Kısa Dönem İkamet İzni
Kanun’un 31. maddesi uyarınca kısa dönem ikamet izni; bilimsel araştırma amacıyla gelenlere, Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlara, ticari bağlantı veya iş kuracaklara, hizmet içi eğitim programlarına katılacaklara, öğrenci değişim programları çerçevesinde gelenlere, turizm amaçlı kalacaklara, tedavi görecek olanlara, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklara ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına verilebilmektedir. Bu izin, yatırım ve KKTC vatandaşlarına ilişkin bentler hariç olmak üzere her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilmektedir; yatırım amaçlı ve KKTC vatandaşlarına ilişkin kısa dönem izinler ise en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilmektedir.
Aile, Öğrenci ve Uzun Dönem İkamet İzinleri
Kanun’un 34. maddesi uyarınca aile ikamet izni; Türk vatandaşlarının veya ikamet izinlerinden birine sahip yabancıların yabancı eşine, ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğuna, her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilebilmektedir. Kanun’un 38. maddesi uyarınca öğrenci ikamet izni, Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda öğrenim görecek yabancılara verilmekte olup öğrencinin anne, baba ve diğer yakınlarına ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamamaktadır. Kanun’un 42. maddesi uyarınca uzun dönem ikamet izni ise Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan yabancılara, Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından süresiz olarak verilmektedir; ancak mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani ikamet izni sahiplerine ve geçici koruma sağlananlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmamaktadır.
İnsani İkamet İzni ve İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni
Kanun’un 46. maddesi uyarınca insani ikamet izni; çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda, haklarında sınır dışı etme kararı alındığı hâlde çıkışları yaptırılamayan yabancılara, dava süresince ya da olağanüstü durumlarda, diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak kaydıyla valiliklerce verilebilmektedir. Kanun’un 48. maddesi uyarınca insan ticareti mağduru ikamet izni ise insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara, yetkililerle iş birliği yapıp yapmayacaklarına karar verebilmeleri amacıyla otuz gün süreyle ve diğer ikamet izinlerinin şartları aranmadan valiliklerce verilmektedir.
Kaynakça
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m. 30, 31, 34, 38, 42, 46, 48.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç çeşit ikamet izni vardır?
6458 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni olmak üzere altı çeşit ikamet izni bulunmaktadır.
Türkiye’de taşınmazı olan bir yabancı hangi ikamet iznine başvurabilir?
Kanun’un 31. maddesinin (b) bendi uyarınca Türkiye’de taşınmaz malı bulunan yabancılar kısa dönem ikamet iznine başvurabilir.
Uzun dönem ikamet izni için ne kadar süre Türkiye’de kalınmış olması gerekir?
Kanun’un 42. maddesi uyarınca kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye’de kalınmış olması gerekir.
Öğrenci ikamet izni, öğrencinin ailesine de ikamet hakkı sağlar mı?
Hayır; Kanun’un 38. maddesinin 3. fıkrası uyarınca öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz.
İnsani ikamet izni almak için diğer ikamet izinlerindeki şartlar aranır mı?
Hayır; Kanun’un 46. maddesi uyarınca insani ikamet izninde diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmaz.
İlgili Yazılar
- İkamet İzni Başvurusunun Reddine Karşı Hangi Hukuki Yollara Başvurulabilir?
- Turkuaz Kart Nedir? Kimler Başvurabilir, Sağladığı Haklar Nelerdir?
Yazar Hakkında
Bu yazı, Kırklareli Barosu’na kayıtlı Avukat Onur Akçınar tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/Danıştay içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
İletişim
Sorularınız için iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın